© 2023 by Başak Sanat ve Kültür Vakfı

Sosyal Biz
  • Google+ Sosyal Simge
  • Facebook Sosyal Simge
  • Instagram Sosyal Simge

Çocuk hakları konusunda önemli çalışmalar yürüten ve en son bu çalışmalarını 2015 yılında hayata geçirdiği Başak Helin Çocuk Hakları Enstitüsü'nde (BAHÇE) birleştiren ve sistematize eden Başak Kültür ve Sanat Vakfı yeni bir alan çalışması ile görünür olmayan ama giderek yaygınlaşan çocuğun emeğinin ev içine kayması meselesine odaklandı.
 

Çocuk işçiliği konusu çocuk hak ihlallerinin en yaygın alanlarından birini oluşturmaktadır. Fakat çocuk işçiliği artık sadece sokakta, sanayide ve ya belirli bazı iş kollarında değil evin içine kadar girmiş bulunmakta. Giderek yaygınlaşan ama ev içinde olması sebebiyle görünür olmayan bu konuyu çocuk hakları kapsamında ele aldık. Çözüm odaklı ve farkındalık yaratıcı çalışmalarla her türlü çocuk işçiliğine
dur demek gerektiğinden hareketle projemizi hayata geçirdik.

Eve iş alan hanelerdeki çocukların ev içinde bu işlerde çalıştırılıp çalıştırılmadıklarını tespit etmeyi amaçlayan araştırma kapsamında, İstanbul’un Üsküdar ve Şişli ilçelerinde 193 anneyle anket yapıldı. Anket yapılan ebeveyn annelerin yarısına yakını sadece ilkokul eğitimlerini tamamlamış, beşte biri ise okuryazar değil. Kadınların yarısına yakını (yüzde 48) evde hafif tekstil alanında çalışıyor. Bunu boncuk/boncuk işleme, süs eşyası yapımı, oya/dantel/örgü gibi işler izliyor.

Ev içi işçilik yapan hanelerde görüşülen kadınların büyük çoğunluğu (yüzde 95) ‘Haneye sizden başka gelir getiren kimse var mı?’ sorusuna ‘Evet’ yanıtını veriyor. Bu kişilerin yüzde 75’i kendisi dışında eşinin, yüzde 13’ü eşi ve çocuğunun, yüzde 6,7’si ise çocuğunun ya da hanedeki bir çocuğun gelir getirdiğini söylüyor. 

10 çocuktan 4’ü ev işlerini yapıyor
Anket yapılan kişilerin yüzde 74’ü ‘Çocuğunuzu ev içi işlerden herhangi biri veya birkaçında çalıştırıyor musunuz?’ sorusuna ‘Evet’ yanıtı veriyor. Çocukların yüzde 39’u eve alınan fason işlerde çalıştırılırken, yüzde 41’î ise ev temizliği, çamaşır/bulaşık, ütü, markete/bakkala gönderme vb işleri yapıyor. Çocukların yüzde 4,6’sı ise çocuk bakımında çalıştırılıyor.

Anket sonuçlarına göre, ev içinde çalıştırılan çocuklar genellikle kız çocuklar. 193 hanenin 109’unda toplamda 128 kız çocuk ev içinde çalıştırılıyor. Katılımcıların yüzde 47’si ev işinde çalışan tek bir kız çocuğun olduğunu söylerken, yüzde 9’u iki kız çocuğun olduğunu belirtiyor. Dolayısıyla katılımcıların toplamda yüzde 56,6’sı kız çocukları ev içi işçilikte çalıştırıyor.

Toplamda 48 hanede ise 51 oğlan çocuğun ev içinde çalıştırıldığı belirtilmiş. Buna göre, kız çocukların ev içi çalışma oranlarının erkek çocuklardan (yüzde 8,8) 7 kat daha fazla olduğu görülüyor.

Ev içi işçilik yapan kız çocukların yaş ortalaması yüzde 43 ile 8-12 yaş aralığında yoğunlaşıyor. Bu oranı yüzde 30 ile 13-15 yaş oranı takip ediyor. Yüzde 25’lik bir orandaysa 15 yaş ve üstü çalışan çocuk görülüyor. Yüzde 2,4’lük bir oran ise 7 yaş altı çocuk çalıştırdığını söylüyor.

Katılımcıların yüzde 76’sı kız çocukların günde 0-2 saat çalıştığını belirtirken, yüzde 19,5’i 3-5 saat çalıştığını dile getiriyor.